O czym jest ten film
- Demencja to nie jedna choroba, lecz całe spektrum zaburzeń — pamięci, języka, osobowości, myślenia i rozwiązywania problemów.
- Berg kwestionuje powtarzaną w mediach statystykę, że styl życia pozwala zapobiec zaledwie 40% przypadków — i pyta, co właściwie ma być w tej nietykalnej reszcie.
- Głównym winowajcą jest według niego dieta bogata w węglowodany, prowadząca do insulinooporności, a pośrednio do głodu energetycznego mózgu.
- Równie ważne są niedobory: B12, B1, D3, DHA i cynku — część z nich potrafi wręcz udawać objawy otępienia.
- Mniej oczywiste ogniwa: hormony spadające z wiekiem (lutropina rosnąca, progesteron i testosteron opadający), schorzenia wątroby, niedokwaśność żołądka, choroby dziąseł i jelit.
- Fundament profilaktyki: zdrowa wersja diety niskowęglowodanowej, post przerywany, głęboki sen i regularny ruch — w tym interwały i trening hipoksyczny.
- Niespodziewani sprzymierzeńcy: muzyka, taniec i żywe kontakty społeczne, które podnoszą oksytocynę i obniżają kortyzol.
- Toksyny, które obciążają mózg: smog, papierosy, alkohol, nagromadzony glin i — paradoksalnie — nadmiar żelaza.
- Gen APOE może podnosić podatność na demencję, ale o tym, czy się ujawni, decyduje epigenetyka, czyli codzienne wybory.
- Materiał zawiera wstawki promocyjne (quiz autora i jego linia suplementów) — warto je oddzielić od merytoryki.
10 najważniejszych takeaways — z kontekstem zastosowania
1.Cukier i rafinowane skrobie to silnik problemu
Na czym polega: Berg wskazuje dietę wysokowęglowodanową jako największy pojedynczy czynnik stojący za demencją: prowadzi do insulinooporności, przez którą mózg traci dostęp do paliwa. Cukier i biała mąka wypłukują zresztą witaminę B1, niezbędną układowi nerwowemu.
Jak stosować: Przejść na zdrową wersję diety ketogenicznej (warzywa, pełnowartościowe tłuszcze i białko) połączoną z postem przerywanym; czytać etykiety, wyłapując cukry ukryte w produktach przetworzonych.
Na co uważać: „Zdrowe keto” to nie dieta z boczku i serów — Berg podkreśla jakość składników. Przy lekach na cukrzycę lub chorobach przewlekłych każdą większą zmianę diety należy skonsultować z lekarzem.
2.Niedobór B12 potrafi udawać otępienie
Na czym polega: Bez wystarczającej ilości kwasu żołądkowego organizm nie wydobędzie B12 z białka, a objawy takiego niedoboru — problemy z pamięcią i myśleniem — bywają mylone z demencją. B12 jest też potrzebna do budowy osłonek mielinowych neuronów.
Jak stosować: Przy niestrawności i refluksie zbadać poziom B12; jeśli problemem jest niedokwaśność, rozważyć (z lekarzem) betainę HCl. Na diecie bez produktów zwierzęcych suplementować B profilaktycznie.
Na co uważać: Długotrwałe zażywanie leków zobojętających i inhibitorów pompy protonowej utrudnia wchłanianie B12 — to częsty i łatwy do przeoczenia mechanizm.
3.Witamina D3 w dawkach, które realnie coś znaczą
Na czym polega: Witamina D3 uczestniczy w pracy ponad 2000 genów i silnie działa przeciwzapalnie w mózgu. Berg stawia ją też na pierwszym miejscu przy depresji, która sama w sobie obciąża neurony.
Jak stosować: 6000–10 000 IU dziennie albo codzienna ekspozycja na słońce bez poparzeń; przy obniżonym nastroju zacząć od niej, zanim sięgnie się po cokolwiek innego.
Na co uważać: Tak wysokie dawki stosowane na stałe wymagają kontroli poziomu witaminy D we krwi; suplementację warto wspierać magnezem i witaminą K2.
4.DHA — dosłownie budulec mózgu
Na czym polega: Znaczna część mózgu jest zbudowana z DHA, czyli jednego z kwasów omega-3. Niedobór wyraźnie podnosi ryzyko demencji.
Jak stosować: Regularnie sięgać po tłuste ryby — sardynki, wątrobę dorsza, tran; jeśli ryb w diecie brakuje, rozważyć suplement z DHA.
Na co uważać: Wiele preparatów reklamowanych jako „omega-3” zawiera głównie inne kwasy — na etykiecie szukaj konkretnie DHA (obok EPA).
5.Witamina B1 w formie rozpuszczalnej w tłuszczach
Na czym polega: Skutki niedoboru B1 dla mózgu są dobrze udokumentowane, a ten niedobór wywołuje głównie… cukier, rafinowane węglowodany, a nawet nadmiar kawy i herbaty.
Jak stosować: Wybierać benfotiaminę lub alitiaminę — tłuszczorozpuszczalne formy B1, które według Berga lepiej trafiają do układu nerwowego.
Na co uważać: Zwykła apteczna tiamina rozpuszcza się w wodzie i przy ochronie mózgu działa słabiej; kluczowe jest też ograniczenie cukru, inaczej niedobór będzie się odradzał.
6.Głęboki sen to nocne sprzątanie mózgu
Na czym polega: Podczas snu mózg się oczyszcza z toksyn, w tym złogów związanych z demencją. Niedosypianie — także przez nieleczony bezdech — realnie podnosi ryzyko.
Jak stosować: Traktować sen jako priorytet i dbać o regularność; przy chrapaniu lub przebudzaniu się zmęczonym zrobić badanie w kierunku bezdechu sennego.
Na co uważać: Jakość snu psuje podwyższony kortyzol — wieczorne ekrany i późna kawa potrafią zniweczyć resztę profilaktyki.
7.Ruch, który uruchamia wzrost neuronów
Na czym polega: Ćwiczenia obniżają stres, dotleniają organizm i włączają geny podnoszące BDNF — białko wspierające powstawanie nowych komórek mózgowych. Intensywne interwały podnoszą zresztą także poziom NAD, który naturalnie spada z wiekiem.
Jak stosować: Wpleść w tydzień treningi interwałowe o wysokiej intensywności; nie lekceważyć pracy fizycznej w domu i ogrodzie — Berg uważa ją za lepszą od bieżni, bo łączy wysiłek z wymiernym efektem.
Na co uważać: Liczy się regularność, a nie pojedyncze rekordy; przy chorobach serca poziom intensywności trzeba dobrać z lekarzem.
8.Muzyka, taniec i ludzie — zastrzyk oksytocyny
Na czym polega: Muzyka i taniec oraz autentyczne kontakty społeczne podnoszą oksytocynę — jeden z najskuteczniejszych sposobów na obniżenie przewlekłego kortyzolu, a stres tkwi w tle neurodegeneracji.
Jak stosować: Regularnie tańczyć i aktywnie słuchać muzyki; pielęgnować spotkania; po przejściu na emeryturę świadomie zaplanować coś, co zastąpi pracę — nowy język, instrument, łamigłówki.
Na co uważać: Emerytura w stylu „fotel plus telewizor” przyspiesza spadek sprawności umysłowej — to jeden z przykładów podanych przez Berga wprost.
9.Dziąsła i jelita: stany zapalne, które wędrują do głowy
Na czym polega: Produkty przemiany bakterii przyzębnych znajdowano w złogach w mózgach osób zmarłych na demencję oraz w blaszkach tętniczych. Z kolei oś jelito–mózg: zdrowy mikrobiom wspiera ochronę przed otępieniem.
Jak stosować: Wyleczyć ropnie i paradontozę; codziennie sięgać po żywność fermentowaną — kefir, jogurt, kiszonki, surowe sery.
Na co uważać: Krwawiące dziąsła to nie defekt kosmetyczny, tylko sygnał zapalny dla całego organizmu — nie zostawiaj go bez reakcji.
10.Gen APOE wskazuje ryzyko, ale nie jest wyrokiem
Na czym polega: Niektóre warianty genu APOE podwyższają podatność na demencję, lecz o tym, czy gen się „włączy”, decyduje epigenetyka — dieta, sen, ruch i poziom stresu.
Jak stosować: Rozważyć test genetyczny, żeby poznać swoje słabe ogniwa i skierować profilaktykę właśnie tam.
Na co uważać: Wynik testu to informacja o ryzyku, nie diagnoza. Bez działań prozdrowotnych sama wiedza nic nie zmieni — i odwrotnie: predyspozycja niczego nie przesądza.
Redakcyjne tłumaczenie
Wstęp: nie jedna choroba, a całe spektrum
Przedstawię 31 naukowo potwierdzonych wskazówek, jak uniknąć demencji. Demencja to nie jeden drobny objaw ani pojedyncza choroba — to całe spektrum rzeczy, które w mózgu idą w złą stronę: od utraty pamięci, przez kłopoty z językiem, po zmiany osobowości i trudności z myśleniem czy rozwiązywaniem problemów.
Za demencją stoi przede wszystkim dieta bogata w węglowodany, a do tego niedobory — na przykład B12 — które same w sobie potrafią wywołać objawy otępienia.
Bardzo lubię, gdy pada zdanie, że 40% przypadków demencji da się zapobiec zmianą stylu życia. Czterdzieści procent. A dlaczego tak mało? Dlaczego nie więcej? I co właściwie jest w tych pozostałych 60%, na które rzekomo nic nie poradzimy? To jest moje pytanie. Mówię wam wprost: trzeba działać aktywnie i zdecydowanie, żeby demencji zapobiec — i o tym dziś rozmawiamy.
(Informacja dodatkowa: Eric Berg jest doktorem chiropraktyki, nie lekarzem medycyny — jego wskazówki traktuj jako materiał edukacyjny, a nie zalecenia lekarskie. Statystyka, do której nawiązuje, pochodzi m.in. z raportów Lancet Commission, szacujących, że nawet 45% przypadków otępienia wiąże się z modyfikowalnymi czynnikami ryzyka.)
1.Wiek i lutropina, która szaleje
Wiek to największy czynnik ryzyka demencji — im jesteśmy starsi, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania. Ale wraz z wiekiem dzieje się jeszcze coś: pewien hormon rośnie bardzo mocno. Przysadka mózgowa wysyła sygnał do gonad — jajników u kobiet i jąder u mężczyzn — żeby pracowały, a te odsyłają informację zwrotną o produkcji hormonów. Tyle że z wiekiem gonady tracą sprawność: u kobiet wygasają jajniki, u mężczyzn dochodzi do zaniku jąder. I teraz ta właśnie lutropina szaleje — wciąż nadaje sygnał, ale nikt już nie odbiera, więc jej poziom idzie mocno w górę.
Są sposoby, żeby go obniżyć; trzy najlepsze to ashwagandha, magnez i cynk. Osobny wątek: testosteron bywa niski zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, a doprowadzenie go do właściwego poziomu istotnie chroni mózg.
2.TUDCA, czyli syntetyczna „niedźwiedzia żółć”
Żółć powstaje w wątrobie i magazynuje ją pęcherzyk, ale — jak się okazuje — niedźwiedzie mają jej odmianę, która dobrze działa w niektórych schorzeniach mózgu i układu nerwowego. TUDCA to jej syntetyczny odpowiednik. Stosuje się go u pacjentów po udarze, bo przenika przez barierę krew–mózg. Mocno wpływa też na insulinooporność i poprawia wrażliwość na insulinę, a poza tym pomaga wątrobie: łagodzi jej stany zapalne, ogranicza marskość, a nawet stłuszczenie.
(Informacja dodatkowa: TUDCA to kwas tauroursodeoksycholowy, związek naturalnie występujący w żółci niedźwiedzi; medycyna chińska stosowała niedźwiedzią żółć od stuleci, dziś związek ten wytwarza się syntetycznie.)
3.Ostropest: odtrutka dla wątroby i mózgu
Ostropest plamisty to kolejny środek chroniący wątrobę przed truciznami — jadem węży, zatruciem grzybami. Działa wręcz jak odtrutka. Ma bardzo szczególną właściwość ochrony wątroby, a przy okazji jest silnym antyoksydantem dla nerwów i mózgu: pomaga ograniczać toksyczne złogi odkładające się w mózgu, jakie widujemy w demencji. Ciekawostka: uszkodzenia wątroby potrafią udawać problemy neurologiczne — zaawansowana marskość realnie obniża sprawność poznawczą.
4.Betaina HCl: kwas żołądkowy, którego z wiekiem brakuje
Betaina z kwasem solnym to naturalny środek podnoszący kwasowość żołądka; sprawdza się przy niestrawności i refluksie. Sedno jest takie, że z wiekiem produkujemy coraz mniej kwasu żołądkowego, a wraz z nim tracimy zdolność wchłaniania minerałów, trawienia białka i wydobywania z białka niektórych składników — na przykład B12. Zbyt mało kwasu oznacza zbyt mało B12, a objawy niedoboru tej witaminy potrafią udawać… no właśnie, demencję.
5.Smog, papierosy i spacery w lesie
Jeśli żyjesz w toksycznym środowisku — zwłaszcza jeśli chodzi o powietrze — to samo w sobie jest ryzykiem. Dotyczy to też palenia. Zanieczyszczenia trafiają do płuc, stamtąd do krwi, a z krwią do mózgu, gdzie wywołują stres oksydacyjny i stany zapalne zdolne psuć pracę tego organu. Są aplikacje pokazujące jakość powietrza wokół ciebie; jeśli jest źle, kup filtr powietrza do domu i rób wszystko, żeby oddychać czystszym powietrzem — a może w ogóle wyprowadź się w lepsze miejsce. Chcę tylko zasygnalizować, że smog to istotny czynnik ryzyka dla sprawności poznawczej. Może nie tak duży jak palenie, ale zdecydowanie liczący się. Dlatego zawsze namawiam do długich spacerów po naturze i wypraw do lasu, gdzie powietrze jest czyste.
6.Progesteron, którego z wiekiem brakuje
To bardzo ciekawy temat, bo progesteron chroni mózg — bywa wręcz stosowany w terapii chorób neurodegeneracyjnych. Niestety z wiekiem jego poziom mocno spada, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Zwracam na to uwagę, bo jeśli chorujesz na demencję, przyjmowanie progesteronu wydaje mi się bardzo rozsądnym posunięciem.
7.Muzyka i taniec
Muzyka i taniec zostały przebadane pod kątem obniżania ryzyka demencji: stymulujesz różne obszary mózgu, a przy okazji podnosisz bardzo silny hormon — oksytocynę. Oksytocyna to prawdopodobnie jeden z najlepszych sposobów na obniżenie przewlekłego stresu i kortyzolu. Muzyka i taniec świetnie redukują napięcie, a przy okazji poprawiają sen — o czym zaraz będzie mowa.
8.Depresja a neurony
Nastrój wpływa na całą fizjologię, w tym na neurony w mózgu. Na ten temat nagrałem wiele filmów; witamina D3 znajduje się na samym szczycie listy rzeczy, które warto wypróbować.
9–10. DHA i cynk: budulec oraz strażnik
DHA to kwas tłuszczowy z rodziny omega-3, pełniący funkcję składnika strukturalnego — spora część naszego mózgu jest z niego zbudowana. Osoby z jego niedoborem są znacznie bardziej narażone na demencję. Bardzo ważne, żeby w diecie nie zabrakło tłustych ryb: sardynek, wątroby dorsza, tranu. Drugi ważny pierwiastek to cynk — wspiera mózg i pomaga ograniczać tworzenie się blaszek. Znajdziesz go w czerwonym mięsie, ostrygach i skorupiakach.
11.Deprenyl — lek, o którym warto wiedzieć
Deprenyl to farmakologiczny środek i wcale nie namawiam do jego brania. Jest bardzo ciekawy — właśnie przeczytałem o nim książkę. To lek rodzaju przeciwstarzeniowego: FDA zatwierdziła go na chorobę Parkinsona, ale nie na demencję, choć istnieją całkiem mocne badania kliniczne dowodzące skuteczności. Działa tak, że hamuje rozpad neuroprzekaźników — a tego rozpadu przecież nie chcemy, bo pogarsza demencję i funkcje poznawcze. Zawsze jednak wolę wersję naturalną: czy istnieje naturalny inhibitor MAO-B? Tak, i to kilka. Czy są tak potężne jak lek? Nie, ale mają mniej skutków ubocznych — i to mi się podoba. Chodzi o tzw. noble kava, szlachetną odmianę kavy. Sam bym po nią nie sięgał bez demencji, ale warto wiedzieć, że taka alternatywa dla leku istnieje.
(Informacja dodatkowa: deprenyl to nazwa handlowa selegiliny — inhibitora oksydazy monoaminowej B, leku klasycznie stosowanego w chorobie Parkinsona.)
12.Glin w mózgu i krzemionka jak szczypce
Tak, to prawda: gdy glin nagromadzi się w mózgu, obniża sprawność poznawczą. Ważne, że istnieje naturalny chelator — czyli związek działający jak pazur, który chwyta glin i inne metale ciężkie i pomaga je wyprowadzić z organizmu. Chodzi o krzemionkę: dostępna jest woda krzemionkowa oraz suplementy. Są nawet dowody skuteczności u dzieci z autyzmem, co samo w sobie jest intrygujące.
13.NAD, niacyna i interwały
NAD przenosi elektrony z pokarmu do „baterii” komórkowej, wytwarzając energię. Z wiekiem jego poziom spada — stąd różne strategie podnoszenia go. Jedna z nich to po prostu dostarczenie surowca do produkcji NAD, czyli niacyny (witaminy B3); druga to trening interwałowy o wysokiej intensywności. Oba działania skutecznie podnoszą poziom NAD.
14.Ćwiczenia: najsilniejszy pojedynczy nawyk
Ćwiczenia fizyczne to jedno z najpotężniejszych narzędzi prewencji demencji. Obniżasz stres, dostarczasz organizmowi tlenu i uruchamiasz geny zwiększające BDNF — neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego, który w praktyce pomaga wyrastać nowym komórkom mózgowym.
Przerwa promocyjna: akwarium i dziesięć sygnałów
Jeśli środowisko, w którym żyje organizm, jest zepsute, wszystko inne ledwie zipie. To jak akwarium: zatruj wodę, a ryba choruje. Możesz karmić ją najlepszym pokarmem i leczyć każdy objaw z osobna — dopóki woda pozostaje toksyczna, nic się nie wyleczy. Organizm pracuje na dziesięciu sygnałach: insulina, kortyzol, stany zapalne, jakość snu, praca jelit — każdy z nich odbija się na tym, jak się czujesz. I zawsze jest jeden sygnał zepsuty bardziej niż pozostałe; dopóki go nie naprawisz, reszta stoi w miejscu. Przygotowałem darmowy, dwuminutowy quiz, który go wskaże — link znajdziesz w opisie filmu.
(Uwaga redakcyjna: to fragment promocyjny wpleciony w film.)
15.Stymulacja umysłowa i pułapka emerytalnego fotela
Łamigłówki, nauka języka, nauka muzyki — nauka czegokolwiek. Znacie to: ktoś przechodzi na emeryturę, przenosi się na Florydę, siada w fotelu przed telewizorem — i schodzi w stronę demencji znacznie szybciej, niż powinien.
16.Kontakty społeczne
Żywe relacje pobudzają oksytocynę, która obniża stres i wzmacnia więzi — ale to także ogromny czynnik w obniżaniu ryzyka demencji. Kolejny bardzo ważny element układanki.
17.Dziąsła: bakterie na wycieczce do mózgu
W złogach znalezionych w mózgach zmarłych na demencję odkryto produkty przemiany bakterii pochodzących z przyzębia. Te same bakterie znaleziono w blaszkach w tętnicach. Infekcja dziąseł lub ropień mogą więc przeciekać do organizmu, wędrować aż do mózgu i wywoływać reakcję immunologiczną. Samo odkładanie się blaszki uchodzi dziś za reakcję odpornościową na jakiegoś drobnoustroju — taka właśnie krąży teoria: może to mikrob, może wirus, a organizm próbuje się bronić i wręcz „zalepia” problem blaszką. Troszcz się o dziąsła i zęby — a najważniejsza jest tu prawidłowa dieta, która pozwoli usunąć z organizmu głębsze, ogólnoustrojowe problemy. Tu Berg wtrąca odesłanie do własnej linii suplementów (fragment promocyjny).
18.Łamigłówki „gorszą” ręką
Jestem praworęczny. Gdybym zaczął robić łamigłówki lewą ręką, to byłby dla mojej głowy prawdziwy wysiłek — i stymulowałby mózg znacznie mocniej niż prawa ręka. Jeśli zaczniesz robić różne rzeczy lewą ręką, podobno realnie obniżasz ryzyko demencji.
19.Trening hipoksyczny
Warto to znać. Na czym to polega? Zakładasz maskę i regulujesz stopień ograniczenia tlenu, co odpowiada różnym wysokościom nad poziomem morza — mniej więcej 1500 m, 2300 m albo 3000 m. Robisz krótkie serie sprintów lub ćwiczeń przy ograniczonym dostępie do tlenu, wywołując stan niedotlenienia. Co to daje? Uruchamia bardzo silne odpowiedzi genetyczne: krwinki robią się większe, rośnie liczba kapilarów i zdolność przenoszenia tlenu. To świetny sposób na szybszą regenerację po treningu i większą pojemność tlenową. Jest sporo dobrych badań nad stosowaniem tej metody po udarze oraz w celu poprawy pracy mózgu.
20.B12 raz jeszcze: trzy drogi do niedoboru
Niedobór B12 potrafi udawać demencję — a przyjść może z braku kwasu żołądkowego albo z diety pozbawionej produktów zwierzęcych. Niektórzy mają też uwarunkowania genetyczne utrudniające wchłanianie — jak ja, zresztą. Muszę pilnować, żeby w moim jedzeniu nie zabrakło B12. Ta witamina jest też bardzo ważna dla budowy osłonek mielinowych w mózgu.
21.Witamina D3 albo słońce
To kolejna niezwykle ważna witamina: bierze udział w pracy ponad 2000 genów i działa wybitnie przeciwzapalnie w mózgu. Nie chodzi o małe dawki — należy brać więcej: co najmniej 6000–8000, a nawet do 10 000 IU dziennie, albo regularnie korzystać ze słońca każdego dnia, oczywiście bez poparzeń.
22.Witamina B1: benfotiamina i alitiamina
Istnieją naprawdę poważne dokumenty opisujące, co niedobór B1 robi z mózgiem. Dla mózgu polecam rozpuszczalną w tłuszczach benfotiaminę; są też inne formy tego typu, na przykład alitiamina. Miejcie jednak świadomość, że niedobór B1 tworzą przede wszystkim rafinowane węglowodany i rafinowany cukier. Nawet duża ilość herbaty i kawy potrafi wyczerpać zapasy tej witaminy.
23.Praca fizyczna lepsza niż bieżnia
Uważam pracę fizyczną za jeden z najlepszych sposobów na obniżenie stresu — dużo lepszy niż wchodzenie na bieżnię, bo przy niej coś realnie produkujesz: ćwiczysz w ogrodzie, w domu, przy sprzątaniu.
24–26. Papierosy, alkohol i leki na zgagę
O paleniu już była mowa — wracam do tego świadomie, bo to istotny czynnik. Alkohol zaś nie wnosi nic dla zdrowia. Nie poprawi ci serca. I nie działa tylko na wątrobę — działa też na mózg: po prostu zatruwa neurony. A o lekach zobojętających też już mówiłem — wróć do punktu o kwasie żołądkowym.
27.Probiotyki i oś jelito–mózg
Żywność fermentowana: kefir, jogurt, surowe sery. Wszystko to zawiera probiotyki, a istnieje tzw. oś jelito–mózg. Dowodów, że dla profilaktyki demencji trzeba wspierać jelita, jest przytłaczająco dużo. To nie są twoje komórki, a coś, co w tobie żyje — i jest absolutnie kluczowe.
28.Przeciążenie żelazem i honorowe oddawanie krwi
Istnieje też związek między nadmiarem żelaza a niszczeniem mózgu. Żelazo należy do tych pierwiastków, których organizm trudnie się pozbywa — dlatego nigdy nie polecam suplementów z żelazem. Warto kiedyś zrobić prosty eksperyment: oddaj krew i zobacz, jak się poczujesz. Jeśli po oddaniu krwi czujesz się wyraźnie lepiej, podejrzewaj u siebie przeciążenie żelazem.
29.Keto, ketony i post: paliwo dla mózgu i porządki w komórkach
Jeśli stosujesz dietę niskowęglowodanową, polecam jej zdrową wersję. Czym innym zajmę się w osobnym materiale (link poniżej). Czysta zasada jest taka: jedząc mało węglowodanów, naprawiasz insulinooporność i realnie pomagasz mózgowi. Jestem głęboko przekonany, że ludzie, którzy większość życia spędzili na keto i nie nadużywali cukru ani rafinowanych skrobi — czyli ukrytych cukrów — nie zachorują na demencję, bo ich mózg nieustannie dostaje paliwo, i to lepszej jakości. A jeśli ktoś już ma demencję, wtedy polecam olej MCT, a nawet ketony w formie suplementu — dosłownie nakarmienie mózgu ketonami. Poprawa sprawności poznawczej będzie odczuwalna.
Niskie węglowodany plus post przerywany razem obniżają insulinooporność. Post przerywany, a także dłuższe posty, wprowadzają organizm w stan autofagii — ciało zaczyna sprzątać wszystkie te śmieci, w tym toksyczne złogi z mózgu. Kto zapyta o demencję naczyniową — to kwestia naczyń krwionośnych, serca i tętnic, czyli profilaktyki udaru.
30.Sen głęboki
Co się dzieje, kiedy śpisz? W gruncie rzeczy oczyszczasz i odtruwasz mózg. Zbyt krótki sen — czy to przez bezdech, czy przez cokolwiek innego — realnie sprzyja demencji.
31.Gen APOE: genetyka wskazuje, epigenetyka decyduje
Muszę jeszcze wspomnieć o genie APOE. Test DNA może wykazać, że twoja wersja tego genu stawia cię w wyższej grupie ryzyka. Zapisane w genach predyspozycje czynią cię podatnym, ale nie rządzą tobą — rządzi epigenetyka. Możesz dość łatwo zmienić styl życia i sprawić, że ten czynnik w ogóle nie wejdzie do gry. Warto jednak zrobić taki test, bo pokazuje, gdzie są twoje słabe ogniwa i na co trzeba zwrócić więcej uwagi. Gdy wiesz, że to właśnie twoja pięta achillesowa, przykładasz się do niej mocniej.
Na koniec
Wiecie już o demencji znacznie więcej — ale został wam jeszcze jeden temat, ostatni i obowiązkowy: ciche, podstępne symptomy demencji. Mój film o nich zdobył ponad 12 milionów wyświetleń — i to nie bez powodu. Obejrzyjcie go koniecznie.
(Uwaga redakcyjna: zakończenie to zaproszenie do kolejnego materiału na kanale autora.)