O czym jest ten film
- Dwa dwuletnie badania z randomizacją: suplementacja witaminami K2 i D3 zmniejszyła twardą blaszkę miażdżycową o 21%, a u osób z ciężkim uwapnieniem tętnic (wynik CAC powyżej 400) o 24,5% — przy 71,6% mniej poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.
- Blaszka — twarda czy miękka — zaczyna się zawsze od uszkodzenia śródbłonka; cholesterol nie wnika do ściany naczynia przez nietkniętą wyściółkę.
- Trzy czynniki rozszczelniające tętnice: wysoka glukoza, wysokie ciśnienie i niedobór witaminy D (mniej tlenku azotu rozszerzającego naczynia).
- Groźniejsze są małe, gęste cząstki LDL, które wciskają się w szczeliny ściany; utleniony cholesterol zamienia makrofagi w komórki piankowate, a na uszkodzenie trafia w końcu wapniowa „łatka”.
- Witamina K2 aktywuje białka kierujące wapń z tkanek miękkich z powrotem do kości — to naturalny „system sprzątania” złogów.
- Protokół czterech kroków: mniej węglowodanów i podjadania (insulina na czczo poniżej 5), witamina D3 w dawce 10 000 j.m., K2 w formie MK-7 w proporcji 100 µg na każde 10 000 j.m. D3 oraz magnez.
- Sygnały ostrzegawcze do sprawdzenia w domu: ukośna bruzda na płatku ucha pod kątem 45 stopni, kurcze łydek przy podejściu pod górę, zimne stopy nocą.
- Gościem Berga jest kardiochirurg dr Philip Ovadia: insulinoodporność uszkadza śródbłonek trzema drogami (toksyczny cukier, spadek tlenku azotu, stan zapalny) i stanowi wspólny fundament chorób przewlekłych.
- Program studiów medycznych pomija wczesne stadia insulinoodporności i jej związek ze śródbłonkiem — stąd rozdźwięk między wiedzą badawczą a codzienną praktyką chirurgiczną.
- Historia Ovadii: własna otyłość i stan przedcukrzycowy, wykład Gary’ego Taubesa na konferencji chirurgów, prace Krafta i Reavena — oraz książka „Stay Off My Kitchen Table” o aktywnym budowaniu zdrowia, a nie tylko unikaniu choroby.
10 najważniejszych takeaways — z kontekstem zastosowania
1.Twarde blaszki wapniowe da się zmniejszyć — potwierdzają to badania
Na czym polega: W dwóch dwuletnich badaniach z randomizacją połączenie witamin K2 i D3 zmniejszyło twardą blaszkę o 21%, a u osób z wynikiem CAC powyżej 400 — o 24,5%, przy jednoczesnym spadku poważnych incydentów sercowo-naczyniowych o 71,6%.
Jak stosować: Jeśli masz wysoki wynik uwapnienia tętnic lub obciążający wywiad rodzinny, potraktuj te dane jako argument za działaniem (dieta, K2, D3, magnez) zamiast rezygnacji w stylu „to stan nieodwracalny”. Efekt weryfikuj badaniem kontrolnym po dłuższym czasie.
Na co uważać: Suplementacja nie zastępuje opieki kardiologa ani zaleconych leków; przyjmuj ją jako element całego protokołu, a nie cudowny środek w pojedynkę.
2.Cholesterol nie wnika do ściany tętnicy, dopóki śródbłonek jest szczelny
Na czym polega: Według kardiochirurga Ovadii cała dostępna wiedza naukowa pokazuje, że cholesterol nie przenika przez nietknięty śródbłonek. Blaszka może zacząć się odkładać dopiero po uszkodzeniu wyściółki — a wciskają się w nie przede wszystkim małe, gęste cząstki LDL.
Jak stosować: Zamiast patrzyć wyłącznie na poziom cholesterolu całkowitego, zbadaj czynniki uszkadzające wyściółkę naczyń: glukozę, insulinę na czczo, ciśnienie tętnicze i witaminę D.
Na co uważać: To nie jest przyzwolenie na bezmyślne jedzenie — lipidogram nadal ma znaczenie; zmienia się jedynie perspektywa tego, co jest przyczyną pierwotną.
3.Trzej sprawcy uszkodzeń śródbłonka: cukier, ciśnienie, niedobór witaminy D
Na czym polega: Nadmiar glukozy krążący we krwi działa na wyściółkę toksycznie, wysokie ciśnienie mechanicznie ją narusza, a niedobór witaminy D odbiera naczyniom ochronę — witamina ta zwiększa bowiem produkcję tlenku azotu, który rozszerza tętnice i pomaga trzymać ciśnienie w ryzach.
Jak stosować: Regularnie mierz ciśnienie, zbadaj glukozę i insulinę na czczo oraz poziom witaminy D (25(OH)D) i uzupełniaj stwierdzone niedobory.
Na co uważać: Objawy niedoboru witaminy D są mało charakterystyczne — dawki suplementów dobieraj do wyniku badania krwi, a nie „na czuja”.
4.Insulinoodporność to wspólny fundament chorób przewlekłych
Na czym polega: Zdaniem Ovadii insulinoodporność uszkadza śródbłonek na trzy sposoby: poprzez podwyższony cukier, poprzez zaburzoną produkcję tlenku azotu oraz poprzez stan zapalny (prozapalne cytokiny i lipokiny uwalniane z tkanki tłuszczowej). Ten sam mechanizm leży u podstaw nie tylko chorób serca, ale i nowotworów, przewlekłej choroby nerek, płuc czy zaburzeń neurokognitywnych.
Jak stosować: Postaw insulinę na czczo za główny wskaźnik — celem jest wynik poniżej 5 — i traktuj ją jako miernik skuteczności diety oraz zmian stylu życia.
Na co uważać: Insulinoodporność może szkodzić nawet przy prawidłowym cukrze, więc samo badanie glukozy daje fałszywy spokój.
5.Witamina K2 to „ekipa sprzątająca” wapń
Na czym polega: K2 aktywuje białka przenoszące wapń z tkanek miękkich — w tym z tętnic — z powrotem do kości. Przy jej niedoborze wapń zalega tam, gdzie nie powinien.
Jak stosować: Poza suplementami włączaj produkty bogate w K2: masło od krów karmionych trawą, sery dojrzewające, podroby i niepasteryzowaną kapustę kiszoną.
Na co uważać: Jeśli przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe (na przykład warfarynę), witamina K może wchodzić z nimi w interakcje — koniecznie skonsultuj suplementację z lekarzem.
6.D3 i K2 bierz razem, w określonej proporcji
Na czym polega: Witamina D3 utrzymuje śródbłonek szczelnym i pobudza produkcję tlenku azotu, a K2 usuwa wapń z tętnic. Badania, o których mowa w materiale, dotyczyły obu witamin podawanych łącznie.
Jak stosować: Berg podaje konkretny schemat: 10 000 j.m. D3 plus 100 µg K2 w formie MK-7 — naturalnej i długo działającej. Forma MK-4 jest syntetyczna i znika z organizmu po około półtorej godziny.
Na co uważać: 10 000 j.m. dziennie to dawka wysoka; bezpieczniej kontrolować ją badaniem poziomu witaminy D we krwi i omówić z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych.
7.Magnez — glicynian dla rozluźnionych tętnic i kontroli wapnia
Na czym polega: Ściana tętnicy zawiera mięsień gładki, a do jego rozluźnienia — i utrzymania prawidłowego ciśnienia — niezbędny jest magnez. Uczestniczy on też w gospodarce wapniowej.
Jak stosować: Sięgaj po glicynian magnezu, przez Berga nazywany złotym standardem: dobrze się wchłania i nie powoduje dolegliwości żołądkowo-jelitowych.
Na co uważać: Formy magnezu różnią się wchłanianiem i tolerancją — słabsze związki bywają nieskuteczne i obciążają jelita, dlatego wybór ma tu realne znaczenie.
8.Krok pierwszy protokołu: mniej węglowodanów i koniec z podjadaniem
Na czym polega: Zanim sięgniesz po suplementy, uporządkuj dietę: ogranicz węglowodany i częstotliwość jedzenia. Miernikiem skuteczności jest insulina na czczo — im wyższa, tym większa insulinoodporność i większe problemy naczyniowe.
Jak stosować: Przejdź na styl odżywiania niskowęglowodanowy, wyeliminuj przekąski między posiłkami i po kilku tygodniach zbadaj insulinę na czczo — wynik poniżej 5 oznacza, że idziesz w dobrą stronę.
Na co uważać: Nie oceniaj postępów wyłącznie glukozą — może być prawidłowa mimo wysokiej insuliny i to właśnie insulina ostrzega wcześniej.
9.Sprawdź w lustrze: bruzda na płatku ucha, kurcze łydek, zimne stopy
Na czym polega: Badania kardiologiczne wskazują, że ukośna bruzda przecinająca płatek ucha pod kątem 45 stopni, bolesne kurcze łydek przy marszu pod górę oraz zimne stopy w nocy często pojawiają się wcześnie — wtedy, gdy drobne naczynia tracą elastyczność i zaczynają się uwapniać.
Jak stosować: Wieczorem obejrzyj w lustrze płatki uszu; jeśli zauważysz bruzdę albo inne sygnały, potraktuj je jako impuls do diagnostyki (insulina na czczo, witamina D, ewentualnie badanie uwapnienia tętnic).
Na co uważać: To poszlaka, nie diagnoza — nie panikuj, tylko skonsultuj się z lekarzem i zbadaj czynniki, które realnie można zmienić.
10.Zdrowie się tworzy — chorób się tylko unika
Na czym polega: Miażdżyca rozwija się w ciele od 15 do 20 lat, nim dojdzie do zawału. Rzucenie palenia czy eliminacja złych nawyków, zdaniem Berga, jedynie pomija chorobę — prawdziwa profilaktyka polega na aktywnym budowaniu zdrowia metabolicznego.
Jak stosować: Używaj badań (insulina, witamina D, uwapnienie tętnic) jako mapy, a schematu dieta niskowęglowodanowa + D3/K2 + magnez jako planu długofalowego, nie jednorazowej kuracji.
Na co uważać: Brak objawów nie oznacza braku choroby — pierwszym sygnałem bywa dopiero zawał, dlatego warto badać się, zanim cokolwiek zaboli.
Redakcyjne tłumaczenie
„Niczego już nie da się zrobić”? Dwa badania mówią co innego
Dostałeś właśnie wynik badania uwapnienia tętnic wieńcowych, jest alarmująco wysoki, a lekarz oświadczył, że to stan trwały i nieodwracalny — po czym wypisał statynę obniżającą cholesterol. Jeśli brzmi to znajomo, warto poznać dane o rzekomej nieodwracalności wapnia w tętnicach. Istnieją bowiem dwa badania kliniczne z udziałem ludzi, które dowodzą dokładnie odwrotnego: twarda, uwapniona blaszka zmniejszyła się niemal o jedną czwartą, a liczba poważnych incydentów sercowo-naczyniowych drastycznie spadła. Wystarczyło uruchomić w organizmie jego własny „system usuwania wapnia”. W kilka minut poznasz trzy czynniki, które rozszczelniają wewnętrzną wyściółkę tętnic, objaw, który możesz sprawdzić dziś wieczorem przed lustrem, oraz dokładny protokół w czterech krokach.
(Informacja dodatkowa: badanie, o którym mowa, to tomografia komputerowa klatki piersiowej z oceną wskaźnika CAC — ilościowego miernika uwapnienia tętnic wieńcowych.)
Twarda i miękka blaszka: wszystko zaczyna się od wyściółki tętnic
Blaszki miażdżycowe bywają twarde — uwapnione — albo miękkie. Kluczowa jest jednak rzecz, o której mało kto myśli: tętnice od środka wyściela niezwykle cienka, zaledwie jednowarstwowa warstwa komórek zwana śródbłonkiem. Wyobraź ją sobie jako idealnie gładką, szczelną powłokę — coś w rodzaju teflonu, po którym nic się nie „złapuje”. I blaszka miękka, i wapń w tętnicach zaczynają się w tym samym momencie: gdy w tej powłoce pojawiają się szczeliny. Zawsze najpierw następuje uszkodzenie albo stan zapalny — i to jest właściwy problem. Dopiero potem rusza łańcuch wydarzeń, w którym cała reszta układa się w logiczną całość.
Jednym z elementów tego łańcucha jest LDL — białko przenoszące cholesterol. Występuje w dwóch odmianach: jako małe, gęste cząstki oraz jako cząstki duże i lekkie. Naprawdę groźne są te pierwsze — na tyle drobne, że wciskają się w mikroskopijne szczeliny ściany naczynia.
Trzy ukryte czynniki, które rozszczelniają tętnice
Co w pierwszej kolejności porozrywa tę wewnętrzną, „wodoodporną” wyściółkę? Są trzy ukryci sprawcy — i niemal nikt nie kojarzy trzeciego z tętnicami.
Pierwszy to wysoki poziom glukozy we krwi, krążącej w naczyniach w nadmiarze. Drugi to nadciśnienie, które samo z siebie potrafi naruszać śródbłonek. Trzeci to niedobór witaminy D. W śródbłonku znajduje się mnóstwo receptorów tej witaminy: działa ona jak mechanizm obronny tętnicy, ponieważ wydatnie zwiększa produkcję tlenku azotu — substancji rozszerzającej naczynia. Więcej tlenku azotu to także lepsza ochrona przed nadciśnieniem. Większość ludzi uważa witaminę D wyłącznie za „kostną”, a tymczasem odpowiada ona za szereg procesów — między innymi za wnętrze tętnic, a nawet za wyściółkę jelita grubego.
Od utlenionego cholesterolu po wapniową łatkę
Gdy wyściółka jest już uszkodzona, a drobne, gęste cząstki LDL wnikną w ścianę naczynia, cholesterol ulega utlenieniu. Wtedy wkracza układ odpornościowy. Na miejsce przybywają makrofagi — duże białe krwinki, których zadaniem jest posprzątanie bałaganu. Pożerają utleniony cholesterol, aż puchną od jego nadmiaru: tak powstają wypchane lipidami komórki piankowate. Na koniec w uszkodzone miejsce trafia jeszcze białko oraz wapń — jako trwała łatka.
W tej całej kaskadzie działa jednak drugi tor: nie tylko naprawianie, ale i sprzątanie. Kluczową rolę odgrywa tu jedna witamina, współtworząca wapniową ekipę porządkową — witamina K2. Aktywuje ona białko, które kieruje wapń z tętnic z powrotem do kości. Przy niedoborze K2 wapń ma tendencję do zalegania w tkankach miękkich; K2 hamuje więc jego odkładanie wszędzie tam, gdzie nie powinno się ono zdarzać. Dla tętnic najważniejsza jest para witamin: D3 i K2. D3 dba o to, by jednokomórkowa wyściółka pozostawała idealnie szczelna, i stymuluje tlenek azotu.
Dwa badania kliniczne: wapń z tętnic da się zmniejszyć
Przeprowadzono dwuletnie badanie z randomizacją i grupą kontrolną, w którym stosowano witaminę K2 wraz z D3. Wynik: o 21% mniej twardej blaszki. To poważny rezultat. W innym badaniu, również randomizowanym i również dwuletnim, udział wzięły osoby z ciężką miażdżycą — o wskaźniku uwapnienia przekraczającym 400. Po podaniu K2 i D3 twarda blaszka zmniejszyła się u nich o 24,5%. Co więcej, liczba ciężkich incydentów sercowo-naczyniowych spadła o 71,6%. To robi wrażenie.
Skąd czerpać K2, witaminę D i magnez
Witamina K2 występuje naturalnie w maśle od krów karmionych trawą, w dojrzewających serach i w podrobach, ale także — co ciekawe — w niepasteryzowanej kapuście kiszonej. Witaminę D najlepiej czerpać ze słońca; z pożywienia dostarczysz jej niewiele — pewne jej ilości znajdziesz w tranie i tłustych rybach.
Osobnym bohaterem jest magnez. Zewnętrzne warstwy tętnic to mięśnie gładkie, a do ich rozluźnienia — i utrzymania ciśnienia w ryzach — magnez jest niezbędny. Z dostępnych form polecam glicynian: to złoty standard pod względem wchłaniania, bez dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Test przed lustrem na dziś wieczór
Zanim przejdziemy do czterech kroków, sprawdź dziś wieczorem w lustrze fascynującą poszlakę: ukośną bruzdę biegnącą przez płatek ucha pod kątem 45 stopni. Nie, to nie jest wymysł. Badania kardiologiczne pokazują, że taka bruzda — zwłaszcza w towarzystwie łydek kurczących się przy podejściu pod górę albo zimnych stóp w nocy — często pojawia się wcześnie, gdy drobne naczynia tracą elastyczność i zaczynają się uwapniać.
(Informacja dodatkowa: ukośna bruzda na płatku ucha jest w medycynie opisywana jako znak Franka i bywa łączona z ryzykiem chorób serca.)
Protokół w czterech krokach
Krok 1. Ogranicz węglowodany i częstotliwość jedzenia. Mówiąc wprost: dieta niskowęglowodanowa, nazywana też ketogeniczną — plus definitywny koniec z podjadaniem, bo liczy się nie tylko to, co jemy, ale i jak często. Bardzo pomocne okaże się badanie insuliny na czczo, które pokaże, czy jej poziom odbiega od normy. Celujesz w wynik poniżej 5; im wyższy, tym większa insulinoodporność — a im większa insulinoodporność, tym więcej problemów z tętnicami.
Krok 2. Witamina D3 w dawce 10 000 j.m. Pomaga utrzymać jednokomórkową wyściółkę naczyń w należytym porządku i wydatnie pobudza produkcję tlenku azotu, tak ważnego dla rozluźnienia tętnic.
Krok 3. Nie bierz D3 w pojedynkę — dodaj K2. Zależy nam przecież na zdolności K2 do usuwania wapnia z tętnic, a badania z randomizacją pokazują, że obie witaminy działają razem. Proporcja jest następująca: na każde 10 000 jednostek witaminy D3 przypada 100 mikrogramów K2. Uważaj przy tym na formę: K2 występuje jako MK-7 i jako MK-4. Polecam MK-7, bo to wersja naturalna, o bardzo długim okresie półtrwania — długo utrzymuje się w organizmie. MK-4 jest syntetyczny i działa zaledwie około półtorej godziny. Krótko mówiąc: wybieraj MK-7 i trzymaj się podanych proporcji.
Krok 4. Dodaj magnez. To moja własna uwaga do tego schematu — pewnie należałoby nazwać go wisienką na torcie, choć może w kontekście zdrowia lepiej nie mówić o torcie. Magnez odgrywa bardzo ważną rolę w kontroli wapnia. Sięgnij po glicynian.
Rozmowa z kardiochirurgiem: dr Philip Ovadia o pierwszej iskrze choroby serca
Dr Eric Berg: Zaprosiłem chirurga serca, dr. Philipa Ovadię, bo spośród wszystkich osób, z którymi mogę się konsultować, chirurdzy serca wiedzą o nim zdecydowanie najwięcej — w końcu widzą je od środka. Operacja serca to z definicji zmagania z zatkaniem tętnic i niewydolnością narządu. Ale co jest pierwszym ogniwem całego łańcucha wydarzeń? Ludzie wyobrażają sobie, że po prostu zaczynają jeść za dużo cholesterolu i ten po jakimś czasie „zatyka rury”. Opowiedz, jak to wygląda naprawdę.
Cholesterol nie przejdzie przez nietknięty śródbłonek
Dr Philip Ovadia: Miażdżycowa choroba serca to najczęstsza postać choroby wieńcowej — ta, którą większość ludzi ma na myśli. Kończy się najczęstszym zabiegiem, jaki wykonuję, czyli pomostowaniem tętnic wieńcowych: pacjent ma jedną lub kilka zablokowanych tętnic w sercu, a my próbujemy poprawić albo przywrócić przepływ krwi. Najważniejsze jest zrozumienie jednego: to na ogół nie jest proces nagły. Choroba — narastające przez lata w tętnicach serca blaszki — trwa latami, w wielu przypadkach dekadami. Dla wielu osób staje się widoczna dopiero nagle, gdy pojawiają się objawy.
Co ten proces rozpoczyna? Pierwszy krok to wyściółka naczynia — śródbłonek. Musi zostać uszkodzona, zanim blaszka zacznie się odkładać. Jeszcze wrócimy do tego, jaką rolę odgrywa tu cholesterol, a jakiej nie. Powiem tyle: cała dostępna wiedza naukowa pokazuje, że cholesterol nie jest w stanie przeniknąć przez nietknięty śródbłonek. Nie dostaje się do ściany naczynia, dopóki sama wyściółka nie zostanie uszkodzona. Dlatego patrzę na chorobę serca od strony przyczyn źródłowych: chcę wiedzieć, co uszkadza śródbłonek. To jest pierwszy krok.
Insulinoodporność: trzy drogi uszkodzeń
Dr Eric Berg: Kiedyś byłeś zdecydowanie konwencjonalnym, tradycyjnie wykształconym lekarzem, który po prostu operował i nie przyglądał się specjalnie diecie. Potem przeżyłeś osobiste doświadczenie, które przyniosło ci ogromną korzyść. Jakie czynniki najwcześniej uszkadzają śródbłonek? Co go niszczy?
Dr Philip Ovadia: Najważniejszą sprawą dzisiaj jest to, co nazywamy chorobą metaboliczną — terminem bardziej naukowym będzie insulinoodporność. Chodzi o to, że organizm nie potrafi już właściwie przetwarzać pobieranych składników odżywczych, a szczególnie problematyczne stają się węglowodany. Jednym ze skutków insulinoodporności jest wyższy poziom cukru we krwi, a wiemy, że wysoki cukier działa na śródbłonek bezpośrednio toksycznie. Co więcej, insulinoodporność szkodzi wyściółce nawet wtedy, gdy cukier nie jest podwyższony: zaburza produkcję substancji kluczowej dla zdrowia śródbłonka — tlenku azotu. To druga droga uszkodzeń. Trzecia to stan zapalny. Wiemy, że insulinoodporność prowadzi do uwalniania wielu prozapalnych cytokin i lipokin, które pochodzą z tkanki tłuszczowej. Ten stan zapalny również niszczy wyściółkę naczyń. Mamy więc kilka mechanizmów, którymi insulinoodporność uszkadza śródbłonek — i we współczesnym świecie jest to najczęstsza przyczyna tych uszkodzeń, a w konsekwencji choroby serca. Nie powiem, że jedyna: wystarczy spojrzeć na palenie — niektóre substancje zawarte w dymie papierosowym również są dla śródbłonka bezpośrednio toksyczne. Ale przeciętny pacjent trafiający do szpitala z zaawansowaną chorobą serca miał insulinoodporność — i to prawdopodobnie od bardzo dawna.
Czego nie ma w programie studiów
Dr Eric Berg: Na studiach medycznych z pewnością mówi się o insulinie i insulinoodporności, ale u większości tradycyjnie wykształconych chirurgów serca czuć rozdźwięk: nie patrzą na wcześniejsze etapy i nie składają tych faktów w całość. Możesz się do tego odnieść?
Dr Philip Ovadia: O insulinie nauczano mnie jako o hormonie: co robi w organizmie i jaki ma związek z cukrzycą — na przykład z jej niedoborem w cukrzycy typu 1. O insulinoodporności wspominało się w kontekście cukrzycy typu 2, czyli wtedy, gdy choroba już istniała. O wczesnych stadiach nie słyszałem nigdy. A już na pewno — przechodząc szkolenie chirurgiczne i zgłębiając fizjologię serca oraz naczyń — ani razu nie usłyszałem, że insulinoodporność uszkadza śródbłonek i prowadzi do miażdżycy. Zapewniam: w moim programie nauczania takie łączenie nie istniało.
Ukończyłem studia medyczne w 1998 roku. Wtedy za ustaloną prawdę uchodziło już to, że cholesterol jest motorem choroby serca. Szczerze mówiąc, przez pierwszych dwadzieścia lat kariery nie przyszło mi do głowy, by to kwestionować — nie miałem ku temu powodu. A patrząc wstecz, byłem po prostu zapracowanym chirurgiem, który próbował pomagać ludziom leżącym na jego stole operacyjnym. Nie rozmawialiśmy o tym, dlaczego tylu ludzi na ten stół trafia. Choroba serca? Spowodowana cholesterolem. Moim zadaniem było naprawić ten „problem hydrauliczny” — przywrócić lepszy przepływ krwi do mięśnia sercowego. Dopiero własne kłopoty ze zdrowiem skłoniły mnie do głębszego myślenia i nie sądzę, by większość lekarzy z tej dziedziny — chirurgów serca, kardiologów — naprawdę zastanawiała się nad przyczynami źródłowymi, o których przed chwilą mówiliśmy.
Własne zdrowie jako katalizator
Dr Eric Berg: I nigdy cię o to nie pytałem: co sprawiło, że zacząłeś patrzeć poza utarty schemat?
Dr Philip Ovadia: Byłem skrajnie otyły i w stanie przedcukrzycowym — jako chirurg serca. W pewnym momencie uświadomiłem sobie, że idę dokładnie tą samą drogą co moi pacjenci: jeśli nic nie zmienię, skończę na własnym stole operacyjnym. A potem zrozumiałem, że… właściwie nie wiem, co zmienić. Próbowałem „jedz mniej, ruszaj się więcej” i diet niskotłuszczowych — bez trwałego efektu. Udawało się na krótko, ale jak u większości ludzi, nie było to rozwiązanie na dłuższą metę. Potem nastąpiła seria wydarzeń, które odwróciły moje myślenie o zdrowiu. Zetknąłem się z ideą diet niskowęglowodanowych. Co zabawne, stało się to na konferencji chirurgów klatki piersiowej — zebraniu Society of Thoracic Surgeons — gdzie zaproszonym wykładowcą był wtedy Gary Taubes.
Dr Eric Berg: Nieźle.
Dr Philip Ovadia: Właśnie wydał „The Case Against Sugar”. Posłuchałem jego wykładu o zawartości książki i w ciągu dwóch dni przeczytałem wszystkie jego pozycje. To otworzyło mi oczy na zdrowie metaboliczne i insulinoodporność. I doprecyzujmy: z początku nie chodziło o chorobę serca, tylko o otyłość — o to, jak schudnąć. Ale im głębiej wnikałem w insulinoodporność, tym wyraźniej wychodziły z niej związki z chorobą serca.
(Informacja dodatkowa: Gary Taubes to amerykański publicysta naukowy, autor książek o roli cukru i węglowodanów w chorobach cywilizacyjnych.)
Moment olśnienia: hormony, nie tylko kalorie
Dr Eric Berg: Chcę wiedzieć, w którym miejscu tej książki pomyślałeś: „O, tego nie wiedziałem”.
Dr Philip Ovadia: Pierwszą rzeczą był tam wątek metabolicznych i hormonalnych skutków tego, co jemy. Byłem przecież klasycznie wykształcony: kalorie przyjęte, kalorie wydane — tyjemy, bo jemy więcej, niż spalamy, i jest to problem czysto fizyczny. Gary pierwszy powiedział mi wprost: rodzaj spożywanych pokarmów wpływa na to, ile jemy i ile spalamy. Bilans energetyczny w sensie fizycznym wciąż obowiązuje, ale różne rodzaje pożywienia — a on koncentrował się zwłaszcza na cukrze i węglowodanach — pociągają za sobą skutki, które czynią otyłość częstszą. A potem zacząłem łączyć fakty bezpośrednio z chorobą serca, gdy poznałem prace takich badaczy jak dr Joseph Kraft czy dr Gerald Reaven, który wprost powiązał insulinoodporność z chorobą serca. I to był moment olśnienia w mojej karierze zawodowej — obok osobistego celu, jakim było po prostu zdrowienie i zrzucenie wagi.
(Informacja dodatkowa: Gerald Reaven to badacz, który opisał insulinoodporność jako spoiwo tzw. zespołu metabolicznego; Joseph Kraft — patolog znany z wieloletnich badań profilu insulinowego u tysięcy pacjentów.)
Książka i misja: trzymaj ludzi z dala od stołu operacyjnego
Dr Eric Berg: Obecnie przechodzisz właśnie w stronę pomagania większej liczbie ludzi poprzez dietę — bo edukując w obszarze profilaktyki, możesz zdziałać więcej niż operując jedną osobę. Ostatnio opublikowałeś książkę „Stay Off My Kitchen Table”, kontynuację „Stay Off My Operating Table”. Dajesz w niej praktyczne rady: co dokładnie jeść, by opanować skoki insuliny i utrzymać jej poziom stabilnym. Może powiesz parę słów o tym, co czytelnik w niej znajdzie?
Dr Philip Ovadia: „Stay Off My Kitchen Table” składa właśnie te wszystkie fakty w całość. Opowiada o insulinoodporności i chorobie metabolicznej oraz o wpływie spożywanych pokarmów. Ale idzie dalej: o to, jak organizm je przetwarza, bo to równie ważna część układanki. Ruszamy temat zdrowia jelit, gęstości odżywczej i biodostępności składników. I budujemy z tego ramy postępowania: jak zoptymalizować zdrowie metaboliczne — które, jak się okazuje, przekłada się nie tylko na ryzyko choroby serca, ale i na ryzyko wszystkich chorób przewlekłych, których się obawiamy: nowotworów, zaburzeń neuropsychiatrycznych i poznawczych, przewlekłej choroby nerek czy przewlekłej choroby płuc. Wszystkie one mają — jak się okazuje — tę samą przyczynę źródłową: insulinoodporność. Jeśli potrafisz zamienić te pojęcia w spójny plan — „nie chcę, by mój organizm był insulinoodporny; jakie pokarmy i nawyki to wspierają?” — właśnie tam można realnie wiele zdziałać. Moją misją stało się utrzymywanie jak największej liczby ludzi z dala od stołu operacyjnego. I rozumiem, że drogą do tego jest pomoc w zrozumieniu, co powinno zostać na kuchennym stole, a co powinno z niego zniknąć — stąd też wzięła się nazwa drugiej książki.
(Informacja dodatkowa: tytuły książek można oddać jako „Trzymaj się z dala od mojego stołu operacyjnego” oraz „Trzymaj się z dala od mojego kuchennego stołu”.)
Dr Eric Berg: Przeczytałem tę książkę i zgadzam się z nią w tysiącu procentów — moim zdaniem powinien ją przeczytać każdy. Bo w działaniach związanych ze stylem życia są rzeczy powszechnie znane, choćby „rzucić palenie”. Tylko że rzucenie palenia nie tworzy zdrowia — pozwala uniknąć choroby. Pozbywanie się złych nawyków nie tworzy zdrowia, a o tym, co mówisz w książce, jest właśnie jego tworzenie. Umieszczę link pod materiałem, żeby ludzie mogli ją zdobyć, przestudiować i zacząć budować swoje zdrowie — bo to lepsza droga niż czekanie, aż coś się pojawi. Zwłaszcza że powiedziałeś coś niemal mimochodem: te problemy nie biorą się znikąd. Gdy dochodzi do zawału, zmiany rozwijały się w organizmie już od co najmniej 15–20 lat.
Dr Philip Ovadia: Dokładnie. I dobra wiadomość jest taka, że jeśli wiemy, czego szukać, możemy rozpoznać chorobę już we wczesnym stadium — i nie dopuścić, by kiedykolwiek doszła do tego punktu.
Dr Eric Berg: Wspaniale. Dziękuję bardzo, doktorze Philu — porozmawiamy wkrótce.
Dr Philip Ovadia: Zawsze miło cię widzieć, Eric.
Co dalej
Skoro wiesz już, jak pomagać organizmowi w usuwaniu wapnia z tętnic, najważniejszym kolejnym krokiem jest wiedza o tym, jak konkretnie obniżać insulinę i co jeść podczas ograniczania węglowodanów — temu tematowi Berg poświęca swoje dalsze materiały.